Zdążyć na czas.

Przełom roku to idealny moment na zmiany. Modyfikacji ulegną przepisy dotyczące obrotu ziemią rolną. Ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 803) utraci moc, a w jej miejsce wejdzie nowa ustawa podpisana 21 grudnia 2015 r. przez Prezydenta RP (Dz.U. z 2015 r. poz. 1433).

Pierwotnie, nowelizacja miała wejść w życie 1 stycznia 2016 roku. W ostateczności okres vacatio legis postanowiono wydłużyć do 1 maja 2016 r. Przesunięcie powyższej daty argumentowane jest próbą przygotowania Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR) do nałożonych na nią nowych zadań. Ponadto do 1 maja 2016 r. oczekująca na wejście w życie ustawa… może jeszcze zostać zmieniona.

Celem nowej ustawy jest zapobieżenie wykupowi ziemi przez cudzoziemców oraz spekulacjom gruntami po zakończeniu okresu ochronnego ustalonego z Unią Europejską. Rzeczony okres trwa od 2004 roku i przestanie obowiązywać…. 1 maja 2016 r. Toteż jeszcze przez kilka miesięcy, zakup ziemi na terenie Polski przez obywateli państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Konfederacji Szwajcarskiej będzie obwarowany wieloma ograniczeniami i wymagać będzie między innymi stosownego zezwolenia wydawanego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Co konkretnie przynosi nowa ustawa?

W związku z powyższym, ustawodawca wprowadza między innymi prawo pierwokupu na rzecz sąsiada, będącego rolnikiem indywidualnym i właścicielem nieruchomości rolnej graniczącej ze sprzedawaną nieruchomością. Ponadto, zmniejszeniu ulega powierzchnia objęta prawem pierwokupu ANR z 5 hektarów do 1 hektara.

Sankcją nieważności zostaną objęte przypadki dokonywania czynności prawnych mających za swój przedmiot przeniesienie własności nieruchomości rolnej albo jej części w sytuacji, gdy nie będzie miała ona zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Ma to przeciwdziałać tworzeniu olbrzymich posiadłości, a także nadmiernemu ich rozdrobnieniu. Zgodnie z zasadami płynącymi już z samej Konstytucji RP, regulacje mają być szczególnie korzystne dla rolników indywidualnych, których gospodarstwa rodzinne nie obejmują więcej niż 300 hektarów. 

Dodatkowo, obrót nieruchomościami rolnymi będzie wymagał zarówno zawiadomienia osób którym przysługuje prawo pierwokupu oraz złożenia stosownych oświadczeń, zaświadczeń i decyzji.

Dalsze zmiany.

Ministerstwo rolnictwa, pracuje obecnie nad moratorium na zakup państwowej ziemi, przewidzianym na okres do 5 lat i obejmujące swoim zakresem około 1,5 mln hektarów ziemi. Co do zasady, tereny te będą wyłączone z obrotu, z zachowaniem jedynie małych wyjątków dotyczących budownictwa mieszkaniowego lub inwestycji. 

Autor: Paweł Baran