W czerwcu tego roku Komisja Europejska uchwaliła rozporządzenie, w którym znajduje się nowy wykaz dopuszczalnych oświadczeń zdrowotnych. W kontekście tych zmian warto poświęcić uwagę na kwestię oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych wykorzystywanych w komunikatach służących promowaniu artykułów spożywczych i suplementów diety. Prawo Unii Europejskiej reguluje oświadczenia zawarte w przekazach komercyjnych, zarówno w etykietowaniu, przy prezentacji, jak i w reklamach tych produktów. Oznacza to, że reklamując artykuły spożywcze lub suplementy diety, konieczne jest sprawdzenie, czy używane komunikaty są zgodne ze wskazanymi regulacjami unijnymi. Rozporządzenie dzieli oświadczenia na oświadczenia żywieniowe i oświadczenia zdrowotne. Oświadczenia żywieniowe to takie, które informują, że określona substancja znajduje się lub nie znajduje w danym artykule spożywczym. Oświadczenia zdrowotne natomiast wskazują na istnienie związku między określonym produktem a zdrowiem. Wszystkie oświadczenia żywieniowe i zdrowotne muszą spełniać określone wymagania, m.in. powinny być oparte na ogólnie uznanych dowodach naukowych i nie mogą wprowadzać w błąd.

Oświadczenia żywieniowe stosowane w promocji produktów spożywczych dozwolone są jedynie w przypadku, gdy znajdują się w wykazie oświadczeń zdrowotnych. Nie muszą być identyczne, muszą mieć jednak taki sam sens dla odbiorcy. Dla przykładu określenie „niska zawartość tłuszczu” lub „niska wartość energetyczna” może być kierowane do konsumenta jedynie w przypadku, gdy ilość tłuszczu lub kalorii zawarta w danym produkcie nie przekracza limitów wskazanych w wykazie.

Zaostrzone wymagania przewidziano natomiast dla oświadczeń zdrowotnych, dotyczących najczęściej suplementów diety. Aby je zastosować, muszą one znajdować się w odpowiednim rejestrze dopuszczonych oświadczeń. Przykładowo informacja o tym, że pektyny pomagają utrzymać poziom cholesterolu, może być użyta w stosunku do produktów, które zapewniają dostarczanie ich na poziomie przekraczającym ustalony próg. Oprócz tego prowadzony jest wykaz oświadczeń zakazanych, które uzyskały negatywną ocenę Komisji Europejskiej i ich stosowanie w obrocie jest zabronione. Oświadczenia, wobec których Komisja nie podjęła jeszcze decyzji, znajdują się na tzw. „pending list” i mogą być stosowane przez przedsiębiorców, o ile są zgodne z ogólnymi wymaganiami dotyczącymi oświadczeń. Szczególnie rygorystyczne zasady dotyczą treści oświadczeń zdrowotnych dotyczących zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju zdrowia dziecka, w ramach których wydawane są indywidualne zezwolenia.

Nieprzestrzeganie wymagań przy promocji żywności i suplementów diety wiąże się z ryzykiem nałożenia przez wojewódzkiego inspektora sanitarnego kary w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za rok poprzedzający, czyli na dzień dzisiejszy kwoty mogącej przekraczać sto tysięcy złotych. Kara za powyższe naruszenia może wynosić do pięciokrotności wartości brutto zakwestionowanej ilości żywności.

Promując produkty spożywcze należy więc pamiętać, aby stosowane oświadczenia odpowiadały normom prawa unijnego, w szczególności zawierały dodatkowe obowiązkowe informacje przewidziane prawem. W tym celu warto sprawdzić, czy wybrane komunikaty są oświadczeniami żywieniowymi czy zdrowotnymi, a następnie sprawdzić, czy znajdują się w odpowiednich wykazach – tylko w ten sposób możemy zminimalizować ryzyko ewentualnych konsekwencji prawnych.

Adwokat Katarzyna Marek

e-mail: k.marek@lsw.com.pl