Głównym celem nowych przepisów ma być przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania w celu osiągnięcia korzyści podatkowej,  sprzeczne z celem przepisów ustawy. Niestety, na końcowym etapie prac nad ustawą zmieniającą wprowadzono zmianę, w świetle której klauzula ma mieć zastosowanie do „korzyści podatkowej uzyskanej po dniu wejścia w życie” nowelizacji, a nie jak pierwotnie zakładano – do czynności dokonanych po dniu jej w wejścia w życie.
Zmiana ta jest o tyle niepokojąca, że nie możemy wykluczyć sytuacji, w której fiskus będzie próbował zakwestionować skutki czynności dokonanych nawet na długo przed dniem, w którym klauzula zacznie obowiązywać.
Niewykluczone, że na mocy nowych przepisów fiskus będzie próbował zakwestionować np. odpisy amortyzacyjne, dokonane po dniu wejścia w życie klauzuli, mimo że są one efektem czynności zrealizowanych w przeszłości, zanim klauzula zaczęła obowiązywać.
W naszej ocenie, w razie sporów z organami co do historycznych transakcji dających oszczędności podatkowe również po wejściu w życie klauzuli, istnieją argumenty pozwalające bronić stanowiska, że takie rozwiązanie narusza konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz, jak również może naruszać konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych i zasadę ochrony interesów w toku.
Rząd zapewnia, że nowelizacja nie jest wymierzona przeciwko uczciwym przedsiębiorcom. Klauzula ma przeciwdziałać unikaniu opodatkowania w celach osiągnięcia korzyści majątkowej niezgodnej z przepisami ustawy i znajdzie zastosowanie w sytuacji, gdy korzyść  w danym okresie rozliczeniowym przekroczy próg 100 tys. zł. Zgodnie z nowymi przepisami, sposób działania podatnika, który nie zostałby przeprowadzony przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami, innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej, zostanie uznany za sztuczny.
Nowe przepisy wprowadzą też instytucję tzw. opinii zabezpieczającej. O jej wydanie zainteresowani podatnicy będą mogli zwrócić się do ministra finansów (oczywiście odpłatnie). Ten wyda dokument, jeśli uzna, że przedstawione we wniosku czynności nie stanowią unikania opodatkowania.
Ponadto, szef resortu finansów powoła Radę do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, która – jako niezależny organ – zajmie się opiniowaniem zasadności stosowania klauzuli obejścia w sprawach indywidualnych.
Ustawa, z pewnymi wyjątkami, wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

 

Michał Krysik