Z dniem 1 stycznia 2016 roku weszła w życie gruntowna nowelizacja ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze z dnia 28 lutego 2003 r., której nazwę zmieniono z tym dniem na Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233), zwanej dalej "Prawem upadłościowym". Nowelizacja Prawa upadłościowego wiąże się z wejściem w życie nowego prawa restrukturyzacyjnego (ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, Dz.U.2015.978), które od tej pory będą funkcjonować w obrocie jako dwa odrębne lecz uzupełniające się akty prawne. Pierwszy z nich reguluje w szczególności kwestie związane z upadłością i likwidacją niewypłacalnego przedsiębiorcy, a drugi zasady restrukturyzacji przedsiębiorcy mającej na celu zapobieżenie jego likwidacji. 

Nowe definicje niewypłacalności.

Zgodnie z przepisami upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Od wystąpienia stanu niewypłacalności uzależniony jest obowiązek złożenia przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości. Należyte wykonanie tego obowiązku pozwala na ochronę reprezentantów upadłego (np. członków zarządu spółki z o.o.) m. in. przed osobistą odpowiedzialnością za zobowiązania upadłego bądź za szkodę wynikającą z nieterminowego złożenia wniosku o upadłość. Dlatego też przedsiębiorcy powinni zwrócić szczególną uwagę na nowe definicje stanu niewypłacalności wprowadzone przez Prawo upadłościowe i mające zastosowanie także na gruncie prawa restrukturyzacyjnego.

Pierwszą z definicji niewypłacalności powiązano ściśle z kondycją ekonomiczną i płynnością finansową przedsiębiorcy, wskazując iż dłużnik jest niewypłacalny jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W celu ułatwienia interpretacji tej definicji ustawodawca wprowadził domniemanie zgodnie z którym dłużnik jest niewypłacalny jeżeli opóźnienie w realizacji zobowiązań pieniężnych przekroczy 3 miesiące. Niewypłacalnym nie będzie więc ten kto przejściowo nie reguluje swoich długów, co do tej pory nie było wyraźnie wyartykułowane w ustawie.

Druga definicja niewypłacalności, stosowana w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnych, lecz którym ustawa przyznaje zdolność prawną odnosi się do stanu przewagi zadłużenia przedsiębiorcy nad wartości posiadanego majątku. Kryterium to było stosowane w stanie prawnym sprzed 1 stycznia 2016 r. Nowością jest to, iż aktualnie stan ten, aby móc mówić o niewypłacalności przedsiębiorcy, powinien trwać co najmniej 24 miesiące. Trzeba przy tym pamiętać, że wartość majątku powinna być oceniana na podstawie wartości rzeczywistej (zbawczej) a nie bilansowej. Wydłużenie dozwolonego okresu tzw. „przewyżki” stanowi odpowiedź na postulaty doktryny i praktyki obrotu gospodarczego, gdyż w szczególności w przedsiębiorstwach na wczesnym etapie rozwoju większa wartość zaangażowanego z zewnątrz kapitału nad wartością majątku firmy to naturalne realia biznesu.   

Termin do złożenia wniosku . 

Prawo upadłościowe wprowadziło nowy, dłuższy o dwa tygodnie niż dotychczas, termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości tj. trzydzieści dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Zmiana na celu urealnienie wykonania obowiązku dłużnika do złożenia wniosku o upadłość i należy ją ocenić pozytywnie z punktu widzenia praktyki obrotu gospodarczego. 

Przygotowana likwidacja . 

Jedną z nowości wprowadzonych w Prawie upadłościowym jest tzw. przygotowana likwidacja majątku upadłego. Polega ona na sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego lub jego zorganizowanej części lub składników majątkowych stanowiących jego znaczną część na warunkach określonych we wniosku dołączonym do wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości. We wniosku takim należy przede wszystkim wskazać cenę i nabywcę opisanych w nim składników, przy czym oszacowania sprzedawanych składników przedsiębiorstwa powinien dokonać biegły sądowy. Warunki sprzedaży ocenia sąd rozpoznając wniosek wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W razie uwzględnienia wniosku syndyk zawiera ze wskazanym we wniosku nabywcą umowę zbycia przedsiębiorstwa lub jego składników w terminie miesiąca.

Celem tej procedury, wzorowanej na rozwiązaniach z krajów anglosaskich, jest szybsze i pełniejsze zaspokojenie wierzycieli, a także zmniejszenie kosztów procedowania poprzez skrócenie często przedłużającego się postępowania upadłościowego. Ponadto to potencjalnie upadły przedsiębiorca będzie mógł jeszcze przed wszczęciem postepowania o ogłoszenie upadłości aktywnie poszukiwać inwestora dla swojego przedsiębiorstwa. Dzięki temu przedsiębiorstwo upadłego dłużnika uzyskuje dodatkową szansę na zapewnienie mu ciągłości działania. Z kolei inwestor ma szansę nabyć na korzystnych warunkach aktywa upadłego przedsiębiorcy, z gwarancją że wolne są od wszelkich obciążeń czy współodpowiedzialności za zaległości podatkowe upadłego.     

Autor: Tomasz Pieczyk