Dwuetapowe postępowanie antymonopolowe

Nowość stanowi przede wszystkim dwuetapowy system rozpatrywania wniosków dotyczących wyrażenia zgody na koncentrację. Pierwszy etap dotyczy spraw nieskomplikowanych i zgodnie z nową ustawą ma trwać do 1 miesiąca. Etap drugi obejmuje sprawy szczególnie skomplikowane, co do których z informacji zawartych w zgłoszeniu zamiaru koncentracji lub innych informacji, w tym uzyskanych przez Prezesa Urzędu w toku prowadzonych postępowań, wynika, że istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo istotnego ograniczenia konkurencji na rynku w wyniku dokonania koncentracji lub wymagających przeprowadzenia badania rynku. Wskutek zakwalifikowana do drugiego etapu badania skutków koncentracji postępowanie może ulec przedłużeniu o cztery miesiące.

Podział na dwa etapy postępowania jest korzystny dla przedsiębiorców. Pozwala on na szybkie rozstrzyganie prostych i niebudzących wątpliwości koncentracji, które stanowią zdecydowaną większość przypadków. Z kolei, wprowadzając drugi etap postępowania, z jednej strony zagwarantowano poszanowanie podstawowych praw przedsiębiorców wyrażające się w instytucji tzw. zastrzeżeń (o których mowa poniżej), zaś z drugiej strony zapewniono Prezesowi UOKiK odpowiedni czas dla spraw wymagających bardziej wnikliwych badań.

Obecna praktyka Prezesa UOKiK wskazuje, iż w prostych postępowaniach koncentracyjnych decyzje rzeczywiście wydawane są w w/w terminie jednego miesiąca. Warto jednak wspomnieć, że wprowadzając dwuetapowość postępowania koncentracyjnego Prezes UOKiK wyraźnie pozostał przy dotychczasowym sposobie liczenia biegu terminów w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że każde pismo przesłane do przedsiębiorcy wstrzymuje bieg w/w terminu aż do momentu, kiedy odpowiedź na nie zostanie doręczona Prezesowi UOKiK. W związku z powyższym, szczególnie czteromiesięczny termin na zakończenie drugiego etapu badania skutków koncentracji może w praktyce ulegać przedłużeniu.

Competition Concern

Nowelizacja ustawy antymonopolowej wprowadza także nową instytucję,  tzw. zastrzeżeń – competition concern. W trakcie postępowania, UOKiK poinformuje przedsiębiorcę o swoich zastrzeżeniach dotyczących antykonkurencyjnych skutków planowanej koncentracji. Dzięki temu, jeszcze w toku postępowania strony będą mogły poznać kierunek, w którym będzie zmierzało rozstrzygnięcie Prezesa UOKiK oraz będą miały możliwość odniesienia się do takiego stanowiska przed wydaniem ostatecznej decyzji przez Prezesa UOKiK. Zastrzeżenia stanowią obecnie etap poprzedzający przedstawienie przez przedsiębiorcę warunków w ramach postępowań, w których analiza skutków koncentracji przeprowadzona przez Prezesa UOKiK wskazała na konieczność wydania decyzji warunkowej.

Warto przy tym dodać, że zgodnie z nowymi przepisami, w przypadku wydania przez Prezesa UOKiK decyzji warunkowej, np. zobowiązującej przedsiębiorcę do zbycia części majątku, przedsiębiorca może wnioskować o utajnienie informacji dotyczącej terminu, w jakim ma spełnić warunek określony w takiej decyzji.

Zmiana  powinna być korzystna dla przedsiębiorców i polepszyć skuteczność ochrony ich interesów w szczególnie skomplikowanych postępowaniach koncentracyjnych, jakimi są zazwyczaj sprawy kończące się wydaniem decyzji warunkowej. Możliwość ustosunkowania się do zastrzeżeń Prezesa UOKiK daje bowiem przedsiębiorcom szansę na nawiązanie dialogu w zakresie ostatecznego kształtu warunków, a przez to większa możliwość pośredniego kreowania jego zakresu i treści. Wprowadzenie instytucji competition concern powinno zatem w znaczący sposób wpłynąć na jakość dialogu pomiędzy UOKiK i przedsiębiorcami.

Rozszerzony katalog wyłączeń spod obowiązku zgłoszenia koncentracji

Nowelizacja rozszerza również katalog wyłączeń spod obowiązku zgłoszenia koncentracji  dotyczących tzw. koncentracji bagatelnych – czyli takich w których obrót przedsiębiorców biorących udział w transakcji nie przekracza ustawowo określonych progów, a więc jest stosunkowo niewielki. Wyłączenie to, w swoim pierwotnym kształcie, obejmowało jedynie koncentracje polegające na przejęciu kontroli, w przypadku których obrót przedsiębiorcy, nad którym miało nastąpić przejęcie kontroli, w żadnym z dwóch lat obrotowych poprzedzających zgłoszenie, nie przekroczył na terytorium Polski równowartości 10 mln euro. Znowelizowana ustawa wprowadziła podobne rozwiązanie dla koncentracji polegających na nabyciu części mienia innego przedsiębiorcy, jeżeli obrót generowany przez nabywane mienie w którymkolwiek z ostatnich dwóch lat na terytorium Polski nie przekroczył równowartości 10 mln euro. Takie koncentracje zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 4 u.o.k.k. nie podlegają obecnie zgłoszeniu. Istotne zmiany wprowadzono również w przypadku koncentracji polegających na tworzeniu wspólnego przedsiębiorcy oraz na połączeniu przedsiębiorców, jeżeli obrót osiągany przez uczestników takich koncentracji na terytorium Polski nie przekroczy równowartości 10 mln euro.

Warto wskazać ponadto, że ustawodawca wprowadził zmianę w przypadku koncentracji następującej w trakcie postępowania upadłościowego. Koncentracje takie, co do zasady, nie podlegają zgłoszeniu Prezesowi UOKiK, jednak z wyłączeniem przypadków, gdy podmiot zamierzający przejąć kontrolę lub nabywający część mienia jest konkurentem albo należy do grupy kapitałowej, do której należą konkurenci przejmowanego lub – zgodnie ze znowelizowaną ustawą – którego część mienia jest nabywana.

Zmiany wprowadzone do ustawy antymonopolowej umożliwiają Prezesowi UOKiK skupienie uwagi na tych koncentracjach, które mogą wywołać poważne antykonkurencyjne skutki na rynku właściwym, co jednocześnie oznacza odstąpienie od szczegółowego badania skutków rynkowych tych koncentracji, które ze względu na charakterystykę uczestniczących w nich podmiotów nie powinny prowadzić do ograniczenia konkurencji.

Sposób liczenie obrotów na potrzeby zgłoszenia zamiaru koncentracji

Znowelizowana ustawa antymonopolowa wprowadza ponadto modyfikacje w zakresie sposobu liczenia obrotów dla potrzeb ustalenia obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji. Oprócz ogólnych zasad obliczania obrotu wprowadzono szczegółowe zasady dla poszczególnych rodzajów koncentracji, tj. polegających na przejęciu kontroli oraz na nabyciu części mienia innego przedsiębiorcy.

Istotną zmianę związaną z nabyciem mienia stanowi wprowadzenie zasady nieuwzględniania w takim badaniu obrotu całej grupy kapitałowej zbywcy.

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące zasad obliczania obrotów na potrzeby spraw z zakresu koncentracji  zawiera obecnie nowe Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu obliczania obrotu przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji (Dz.U. rok 2015, nr 0, poz. 79).