Ustawa o prawach konsumenta w dość znaczący sposób zmieni dotychczasowe regulacje dotyczące obowiązków przedsiębiorców i wynikających z nich uprawnień konsumentów, określając w szczególności obowiązki przedsiębiorcy zawierającego umowę z konsumentem, zasady i tryb zawierania z konsumentem umowy na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa, zasady i tryb wykonania przysługującego konsumentowi prawa odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. W wyniku ostatnich prac nad projektem ustawy wycofano się z części zapowiadanych zmian, dlatego warto uporządkować informacje na treści ustawy.

[Prawo do odstąpienia od umowy przez konsumenta]

Ustawa o prawach konsumenta wprowadzi nowe zasady dokonywania odstąpienia od umów zawartych na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Dotychczasowy, 10-dniowy termin zastąpiony zostanie prawem konsumenta do odstąpienia od umowy bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów w terminie 14 dni, a w przypadku braku informacji o prawie odstąpienia, w terminie aż 12 miesięcy. Odstąpienia takiego będzie można dokonać na zawartym w ustawie formularzu, bądź w jakikolwiek inny sposób wybrany przez konsumenta.

W przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy, przedsiębiorca będzie zobowiązany niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia, zwrócić mu wszystkie dokonane przez niego płatności, w tym koszty najtańszego, zwykłego dostarczenia rzeczy. Na konsumencie będzie natomiast ciążył obowiązek niezwłocznego, jednak nie później niż w ciągu 14 dni od dnia, w którym odstąpił od umowy, zwrotu przedsiębiorcy rzeczy będących przedmiotem umowy. Poniesie on tylko bezpośrednie koszty zwrotu rzeczy, chyba że przedsiębiorca zgodził się je ponieść lub nie poinformował konsumenta o konieczności poniesienia tych kosztów.

[Zgoda na dostarczanie treści cyfrowych]

Ważną zmianą w przypadku prowadzenia usług drogą elektroniczną jest obowiązek uzyskania „wyraźnej zgody” konsumenta na rozpoczęcie dostarczania treści cyfrowych niezapisanych na trwałym nośniku, przed upływem terminu do odstąpienia od umowy. Obowiązek ten będzie spoczywał na dostawcach takich usług jak: aplikacje internetowe, VOD, gry on-line. W przypadku nieuzyskania wyraźnej zgody konsumenta na dostarczane treści cyfrowych przedsiębiorca nie będzie mógł powołać się na wyjątki wyłączające prawo do odstąpienia. W efekcie może to skutkować nawet rocznym darmowym korzystaniem z tego typu usług przez konsumenta.

[Dodatkowe obowiązki informacyjne]

Ustawa przewiduje nałożenie na przedsiębiorców licznych obowiązków informacyjnych, dotyczących informacji, które będą musiały być przekazane konsumentowi. W ten sposób ustawa nakłada na przedsiębiorców obowiązek informowania m.in. o danych identyfikujących sprzedawcę i sposób kontaktu z nim, sposobie i terminach dostawy, oferowanych metodach płatności i terminie zapłaty, prawie odstąpienia od umowy, informacji o gwarancji i procesie reklamacji czy też obowiązku dostarczenia przez przedsiębiorcę niewadliwego towaru.

Ustawa dodatkowo precyzuje jakie informacje mają zostać podane przez przedsiębiorcę na danym etapie składania zamówienia w e-sklepie. Oznacza to, że przedsiębiorcy będą musieli dostosować poszczególne funkcjonalności sklepów internetowych i dostosować je dokładnie do wymogów określonych w nowym prawie. Co więcej, przedsiębiorca będzie także zobowiązany w rozsądnym terminie po zawarciu umowy, lecz nie później niż w chwili dostarczenia zamówienia lub przed rozpoczęciem świadczenia usługi – potwierdzić konsumentowi zawarcie umowy.

[Zamówienie z obowiązkiem zapłaty]

Warto również wspomnieć o wymogu stosowania przez przedsiębiorców prowadzących e-sklepy odpowiednich przycisków na stronach internetowych służących do potwierdzenia przez konsumenta dokonania zamówienia. Jeżeli do złożenia zamówienia używa się przycisku lub podobnej funkcji, muszą być one oznaczone w łatwo czytelny sposób słowami: "zamówienie z obowiązkiem zapłaty" lub innym równoważnym sformułowaniem (np. „zamówienie z zapłatą” lub „zapłata za zamówienie”). Niespełnienie powyższych wymogów wiąże się z poważnymi konsekwencjami, bowiem sankcją jest brak zawarcia umowy z konsumentem.

[Konieczne dwa regulaminy]

Wprowadzone w projekcie regulacje będą stosowane do umów zawartych po wejściu w życie nowych przepisów. W praktyce będzie to oznaczać obowiązek posiadania przez przedsiębiorców dwóch regulaminów – jednego, dotyczącego umów zawartych przed dniem wejścia w życie nowych przepisów i w związku z okresem ochrony konsumenta z tytułu niezgodności towaru z umową – udostępnianego co najmniej przez 2 lata, oraz drugiego, dotyczącego umów zawartych od 25 grudnia br.

Wprowadzenie jednolitego systemu norm dotyczących praw konsumentów na terenie całej Unii Europejskiej będzie wiązało się początkowo z licznymi utrudnieniami dotyczącymi działalności przedsiębiorców. Z drugiej strony uporządkuje jednak wiele nierozstrzygniętych dotychczas kwestii związanych ze stosunkami między przedsiębiorcą a klientem, a także da możliwość ekspansji na rynki wewnętrzne innych państw europejskich.